Niksen – triết lý sống và làm việc “vô vi” của người Hà Lan


Biển báo an toàn   

2019-08-09 07:35:49

Trước đây chúng ta thường biết đến khái niệm “hygge” của người Đan Mạch về việc tìm kiếm hạnh phúc từ trạng thái luôn thư giãn. Kế đến là “lagom”, lối tư duy của người Thụy Điển khi tiếp cận một cuộc sống “mọi thứ đều chừng mực”. Trong khi đó người Hà Lan cũng có một lối sống chống lại sự bận rộn và căng thẳng của thời đại: đó là Niksen.

“Niksen” nghĩa là gì?

Theo Carolien Hamming, Giám đốc điều hành của Trung tâm CSR Centrum Hà Lan - chuyên giúp mọi người quản lý căng thẳng và phục hồi sau kiệt sức, thì Niksen có nghĩa “không làm gì, tâm thái tự do hoặc tình trạng làm một việc gì đó nhưng không đặt nặng mục tiêu đạt được”. Thực hành Niksen có thể đơn giản như chỉ đi quanh quẩn, đưa mắt quan sát nhìn xung quanh hoặc nghe vài giai điệu - “miễn là hành động đó không đặt nặng mục đích”, không phải việc cố tình thực hiện một công việc nhằm đạt được điều gì đó hoặc hiệu quả cụ thể.

“Hãy nghĩ đến việc chỉ đơn giản ngồi thả lỏng trên ghế hoặc ngắm cảnh ngoài cửa sổ”, theo Ruut Veenhoven, nhà xã hội học, chuyên gia nghiên cứu hạnh phúc và giáo sư Đại học Erasmus Rotterdam - Hà Lan. Trong khi chánh niệm là nhận thức về hiện diện của chính mình trong hiện tại – tình trạng toàn tâm toàn ý, thì Niksen lại thiên về việc sắp xếp thời gian để là chính mình (to just be), thậm chí là để cho tâm trí của bạn trôi đi hơn là tập trung vào các chi tiết của một hành động.

“Chúng ta nên có những giây phút thư giãn, có thể được kết hợp với những hoạt động nhẹ, chẳng hạn như đan len, một khía cạnh của nghệ thuật sống là tìm ra cách thư giãn nào phù hợp với bạn nhất. Không nhất thiết phải có duy nhất một cách tiếp cận lại phù hợp với tất cả mọi người; thay vào đó, bạn nên thử thực hành và xem những hành vi nào mang lại hiệu quả nhất” - Giáo sư Veenhoven nói thêm.


Ảnh: Dutchreview

Lợi ích tiềm tàng của lối sống Niksen

Ở Hà Lan, Niksen trong lịch sử đã bị phê phán là lười biếng hoặc cản trở năng suất. Nhưng khi mức độ căng thẳng của người lao động ngày càng tăng ở Hoa Kỳ và trên toàn cầu, tác động tiêu cực lên sức khỏe, như tình trạng kiệt sức, thì khái niệm Niksen “không làm gì cả” ngày càng được tôn vinh như một chiến thuật tích cực giúp chống lại tình trạng căng thẳng.

Eve Ekman, giám đốc đào tạo tại Trung tâm Khoa học Greater Good - Đại học Berkeley, gọi mức độ căng thẳng cấp quốc gia ở người lớn và thanh thiếu niên Hoa Kỳ bằng từ “nản chí - daunting”, nói rằng: “Mọi người đang tìm kiếm vài phương cách để quay lại tình trạng tâm trí được thư thả và được kết nối lẫn nhau”.

Ekman cũng nghiên cứu về căng thẳng và kiệt sức. Nghiên cứu này có sức thuyết phục mạnh khi có kết quả chứng minh được lợi ích của việc chậm lại, từ những biến chuyển về mặt cảm xúc như giảm lo lắng, đến các lợi thế về thể chất như giảm bớt quá trình lão hóa và tăng cường khả năng đề kháng cho cơ thể chống cảm lạnh thông thường. Những ảnh hưởng sức khỏe tiềm năng này có thể đủ để khuyến khích ngay cả những người bận rộn và làm việc quá sức nhất trong số chúng ta xem xét dành thời gian để thực hành Niksen.

Một lợi ích khác của Niksen là nó có thể giúp mọi người đưa ra những ý tưởng mới, theo Giáo sư Veenhoven, cũng là giám đốc của tổ chức Cơ sở Dữ liệu Hạnh phúc Thế giới (World Database of Happiness), một kho lưu trữ kết quả nghiên cứu liên quan đến hưởng thụ cuộc sống. “Ngay cả khi chúng ta thư giãn (nik) - không làm gì, bộ não của chúng ta vẫn đang xử lý thông tin và có thể sử dụng sức mạnh xử lý có sẵn để giải quyết các vấn đề đang còn dang dở”. Điều này có thể thúc đẩy sự sáng tạo của con người, có thể được biểu hiện qua một giải pháp đột phá khi đi dạo hoặc một ý tưởng kinh doanh tuyệt vời tự nó bộc lộ trong khi con người thả hồn mơ mộng.

Nhiều nghiên cứu cũng hỗ trợ cho ý tưởng rằng thực hiện các nhiệm vụ đơn giản, vốn cho phép tâm trí của bạn đi lang thang, có thể thúc đẩy giải quyết vấn đề một cách sáng tạo, thậm chí cải thiện khả năng xử lý vấn đề mà bạn có thể đã bị mắc kẹt trước đó. Một nghiên cứu năm 2013 được công bố trên tạp chí Những giới hạn trong Tâm lý học (Frontiers in Psychology) về những ưu và nhược điểm của một tâm trí được khai phóng, cho thấy quá trình này có thể giúp một cá nhân có cảm hứng đạt được những mục tiêu của mình và hiểu rõ hơn về các hành động cần thực hiện để đạt được những mục tiêu đó trong tương lai.

Chúng ta thực hành Niksen như thế nào?

Đối với nhiều người, “không làm gì” không đơn giản là như thế. Trong thực tế, việc ngồi yên và nhìn ra ngoài cửa sổ có thể hơi khó khăn, thậm chí ban đâu có thể cảm thấy rất “ngứa ngáy”. Mọi người phải cố gắng vượt qua sự khó chịu đó, dành vài phút mỗi ngày để thực hành Niksen và dần dần kéo dài thời gian này ra, lý tưởng nhất là cố định một buổi tối mỗi tuần hoàn toàn rảnh rỗi, không phải hẹn hò hay công việc. “Dám nhàn rỗi” điều đó cho phép cuộc sống vận hành theo guồng máy của mình và giải phóng chúng ta khỏi những ràng buộc chỉ trong chốc lát.

Những nhược điểm có thể có của lối sống Niksen

Tài liệu khoa học cho thấy một nhược điểm của việc để tâm trí đi lang thang quá lâu có thể khiến cho ta “bị cuốn vào những nghiền ngẫm”, thay vì cảm thấy sảng khoái. Ekman nói, có thể có một số tác động tâm sinh lý. Trong nghiên cứu năm 2013, Ưu và Nhược điểm của một Tâm trí lang thang (Pros and Cons of a Wandering Mind) đã ghi nhận những người tham gia nghiên cứu có nhịp tim tăng lên trong khoảng thời gian 24 giờ sau khi thực hành và khó ngủ vào đêm hôm sau. (Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng những hậu quả ngay sau thực hành này: tình trạng cảm xúc của con người trong dài hạn và tình trạng lơ mơ - đặc biệt là về gia đình và bạn bè, là không dễ suy đoán.)


Ảnh: Dutchreview

“Chúng ta cần phải rèn luyện trí óc của mình để nó trôi theo cách mà trí tưởng tượng và sáng tạo dẫn dắt”, Ekman nói.

Và tất nhiên, thực hành Niksen liên tục là không thực tế - chúng ta không thể “không làm gì cả”. Thay vào đó, dành thời gian để có được trạng thái thư thả trí óc sao cho cân bằng với lối sống năng động có thể tối đa hóa lợi ích của Niksen, theo ý kiến của Giáo sư Veenhoven. Theo một nghiên cứu năm 2016 về tuổi trung niên, trên thực tế, những người tham gia vào các hoạt động có năng suất cao có xu hướng cảm thấy hạnh phúc hơn nhờ vào kết nối xã hội và ý thức mạnh mẽ hơn về năng lực bản thân. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hạnh phúc sinh ra năng suất, có nghĩa là có mối tương quan giữa thư giãn, hạnh phúc và năng suất.

Giáo sư Veenhoven đúc kết: “Hãy chủ động tìm ra cách thư giãn nào phù hợp với bạn nhất, một hoạt động “thụ động” như đan lát hay đi dạo - miễn là bạn thường xuyên cho phép mình “thả lỏng – niks” không vì một mục đích nào cả”

Nguồn: The Time